Wetenschappers boorden door Antarctisch ijs tot aan het gesteente en haalden een 228 meter lang sedimentmonster omhoog
Een wetenschappelijke expeditie heeft een indrukwekkende vondst gedaan in West-Antarctica: er werd een sedimentkern van 228 meter geboord uit de modderige ondergrond. In die kern zitten fossielen van mariene organismen uit de tijd dat het gebied een open, ijsvrije oceaan was. De ontdekking wordt gepresenteerd als een record in het boren van sedimentkernen onder ijsplaten.
Een flinke expeditie op West-Antarctica
De expeditie vond plaats op de Crary Ice Rise, aan de rand van de West Antarctic Ice Sheet. Dit gebied werd gekozen vanwege de ligging, op ongeveer 700 km afstand van de dichtstbijzijnde Antarctische stations. Het project, genaamd SWAIS2C, heeft als doel diepere sedimentgeologische gegevens onder de Ross Ice Shelf te verzamelen om beter te begrijpen hoeveel de West Antarctic Ice Sheet in de recente geschiedenis is gesmolten (en hoe gevoelig de ijsplaat is voor opwarming).
Onder leiding van Molly Patterson, Professor of Geology aan Binghamton University, en Huw Horgan, Associate Professor aan de Victoria University of Wellington, werkte een multidisciplinair internationaal team samen om de vele uitdagingen van de expeditie te overwinnen.
Techniek en wat het vertelt
De logistiek vereiste een warmwaterboor waarmee eerst 523 meter door het ijs werd geboord tot aan de rotsbodem. Daarna werd nog eens 228 meter dieper geboord om de sedimentkern te winnen. Deze prestatie geldt als recordbrekend: eerdere sedimentkernen die onder een ijsplaat geboord waren, waren meestal minder dan 10 meter diep. “We hebben ons doel van 200 meter overschreden,” zei Patterson trots.
Het team werkte in shifts om dit voor elkaar te krijgen, en de gebruikte boormethode bleek effectief in de moeilijke omstandigheden.
De sedimentkern bestaat uit lagen modder en gesteente en vormt een rijk archief van de geologische geschiedenis. De fossiele resten in de kern stammen uit warmere perioden, toen het gebied grotendeels ijsvrij was. Dit materiaal zal belangrijke inzichten geven over hoe de West Antarctic Ice Sheet en de Ross Ice Shelf waarschijnlijk reageren bij temperatuursstijgingen boven 2°C.
Wat de sedimentkern ons vertelt
Volgens de eerste aanwijzingen bestrijken de sedimentlagen in de kern de afgelopen 23 miljoen jaar, inclusief periodes waarin de wereldgemiddelde temperatuur flink boven 2°C lag ten opzichte van het pre-industriële niveau. De kern bevat fragmenten van met schelpen beklede dieren en andere mariene organismen.
Er is veel variatie in de types sediment waargenomen, wat laat zien dat de omgeving onder het ijs door de tijd heen sterk wisselde. “We zagen veel variabiliteit,” zegt Patterson. “Een deel van het sediment leek typisch voor afzettingen onder een ijsplaat zoals die we vandaag bij Crary Ice Rise hebben. Maar we zagen ook materiaal dat meer hoort bij een open oceaan, een ijsplaat die over oceaan drijft, of een ijsplatrand met afbrekende ijsbergen.”
Nu de eerste booractiviteiten succesvol zijn afgerond, plannen de wetenschappers vervolgwerk om verder te onderzoeken hoe de ijsplaat reageert op klimaatverandering. Met dit succes onder zware Antarctische omstandigheden hopen ze meer monsters uit de regio te halen en hun bevindingen verder te verifiëren.
Deze doorbraak is veel meer dan een wetenschappelijke overwinning; ze levert belangrijke inzichten die ons kunnen helpen klimaatverandering beter te begrijpen en de fragiele balans van de aardse ecosystemen te beschermen.