Onderzoekers ontrafelen DNA uit gemummificeerde cheeta en doen onverwachte vondst
In Saoedi-Arabië, vlakbij de stad Arar, hebben onderzoekers iets bijzonders gevonden: zeven natuurlijk gemummificeerde jachtluipaarden. De vondst levert waardevolle inzichten op over de geschiedenis van deze grote katachtige op het Arabisch Schiereiland en werpt nieuw licht op de mogelijkheden voor herintroductieprogramma’s. Dat dit ook genetisch materiaal opleverde, maakt het extra interessant—het is de eerste keer dat er volledig DNA is geëxtraheerd uit natuurlijk gemummificeerde cheetah’s (of uit andere grote katachtigen).
Waar het werd gevonden en wat het verleden laat zien
De vondst kwam uit vijf grotten rond de noordelijke stad Arar in Saoedi-Arabië. Veldwerk van het National Center for Wildlife in 2022 en 2023 leidde tot deze opmerkelijke ontdekking. De gedetailleerde resultaten verschenen in het tijdschrift Communications Earth & Environment in januari (een peer-reviewed wetenschappelijk tijdschrift).
Deze regio blijkt ooit geen eindstation maar een soort leefgebied voor jachtluipaarden te zijn geweest, niet alleen een overgangsgebied. Volgens Adrian Tordiffe, een specialist in wilde dieren, wijzen de overblijfselen erop dat jachtluipaarden zich daar voortplantten.
Vijf radiodatums op geselecteerde exemplaren tonen dat de oudste skeletresten ongeveer 4.000 jaar oud zijn. Twee van de mummies dateren van tussen 130 tot 1.870 jaar geleden. Gezien het feit dat jachtluipaarden nu nog in slechts 9% van hun historische verspreidingsgebied voorkomen en dat ze lokaal als uitgestorven werden verklaard in de jaren 1970, zijn dit belangrijke aanwijzingen. Tordiffe benadrukt dat deze gegevens kunnen helpen bij goed onderbouwde herintroductieprogramma’s.
Wat het DNA vertelt
Vroeger dacht men dat alleen de Aziatische jachtluipaard, Acinonyx jubatus venaticus, in dit gebied voorkwam. De DNA-analyse laat echter zien dat minstens twee ondersoorten op het Arabisch Schiereiland aanwezig waren, waaronder de Noordwest-Afrikaanse jachtluipaard Acinonyx jubatus hecki. De genetische resultaten van drie van de zeven mummies—waarbij de genomen volledig werden geëxtraheerd en geanalyseerd—suggereren dat deze ondersoorten geschikt waren voor die omgeving.
Ahmed Al Boug, de hoofdonderzoeker en ecoloog, zei: “Deze bevinding vertegenwoordigt het eerste gedocumenteerde geval van natuurlijke mummificatie bij jachtluipaarden en bevestigt de historische aanwezigheid van jachtluipaard-ondersoorten op het Arabisch Schiereiland.”
Hoe de resten erbij lagen en wat dat zegt over gedrag
De overblijfselen waren opvallend goed bewaard dankzij de hyper-aride condities van de grotten (zeer droge omstandigheden die ontbinding remmen). Er werden zowel jonge als volwassen dieren gevonden, wat aangeeft dat er voortplanting plaatsvond en dat levensvatbare populaties mogelijk waren. Dat sluit aan bij de woorden van Tordiffe: “De resten omvatten ook jonge dieren en volwassenen, een bewijs dat jachtluipaarden niet alleen passeerden maar zich ook vestigden.”
Dat jachtluipaarden grotten gebruikten, was verrassend en niet wat je gewoonlijk verwacht, volgens Al Boug. Deze vondst roept nieuwe vragen op over hun gedrag en levenswijze in die regio.
Wat dit kan betekenen voor behoud in de toekomst
De genetische inzichten en het historische bewijs zijn van groot belang voor huidige pogingen om de jachtluipaardpopulatie in Saoedi-Arabië te herstellen. Met de succesvolle herintroductie van prooisoorten zoals gazelles en door het verminderen van bedreigingen dankzij beschermde gebieden, is Saoedi-Arabië goed geplaatst om een rol te spelen bij herstelwerkzaamheden. “Het Arabisch Schiereiland kan dienen als een springplank voor toekomstige herstelprogramma’s,” aldus Tordiffe.
Als onderzoekers het verleden goed begrijpen en het fysieke bewijs meenemen in huidige strategieën, kunnen ecologen en natuurbeschermers betere stappen zetten richting veilige en duurzame herintroductie van jachtluipaarden op het Arabisch Schiereiland. Deze vondst biedt dus niet alleen een blik op het verleden, maar ook een veelbelovende kijk op de toekomst voor het behoud van een van de meest iconische grote katachtigen.